Gemeenten

In 2011 is de Green Deal-aanpak begonnen. Met deze interactieve werkwijze wil de overheid vernieuwende, duurzame initiatieven uit de samenleving de ruimte geven. Dit doet zij door knelpunten in de wet- en regelgeving weg te nemen, nieuwe markten te creëren, goede informatie te geven en te zorgen voor optimale samenwerkingsverbanden. Door heldere onderlinge afspraken kunnen deelnemers werken aan concrete resultaten, waarbij iedere betrokken partij zijn eigen verantwoordelijkheid heeft. Inmiddels hebben zich binnen de Green Deal-aanpak meer dan 30 gemeenten aangemeld met initiatieven voor aardgasvrije wijken.

Minimaal energieneutraal bouwen

Veere wil in 2050 een energieneutrale gemeente zijn. Op het vlak van Duurzaam Wonen streeft men voor 2020 naar meerdere aspecten. Zo zal bij gronduitgifte een eis zijn dat er minimaal energieneutraal wordt gebouwd. Verder moet voor 2050 het gasverbruik door huishoudens zijn uitgebannen. Vooruitlopend daarop wil de gemeente zelf ervaring opdoen. Hiervoor is het project Domburg Singelgebied geselecteerd om aardgasvrij te gaan ontwikkelen.

Nieuwbouw niet meer op aardgas

In Amsterdam gaat de nieuwbouw voor het grootste deel al niet meer op aardgas. Voor nieuwbouwwijken geldt in het algemeen een aansluitplicht op het warmtenet. Waar dit niet het geval is worden in een tenderprocedure punten toegekend aan aardgasvrij bouwen en komt er in de praktijk ook geen aardgas meer. Een uitzondering vormen losstaande panden, die krijgen soms nog wel een gasaansluiting.

In 2040 klimaatneutraal

Den Haag wil in 2040 klimaatneutraal zijn. Dat betekent dat per jaar ongeveer 10.000 woningen klimaatneutraal gemaakt moeten worden. Warmte is één van de belangrijkste speerpunten. Om de ambitie te realiseren wordt volop ingezet op alle oplossingen die voorhanden zijn: isoleren, individueel verwarmen en collectieve netten die gebruikmaken van duurzame lokale én regionale bronnen.

Collectief warmtenet

In Meppel wordt de wijk Nieuwveense landen gebouwd, waar stapsgewijs woningen worden neergezet, uiteindelijk zo’n 2.000 in 2038. De eerste fase beslaat 445 woningen, waarvan er iets meer dan de helft al is gebouwd. De komende jaren gaat het om 200 nieuwe woningen en de warmtevoorziening daarvan. Er is een collectief warmtenet (middentemperatuur, 70 graden aanvoer bij de woning) aangelegd dat in de eerste bouwfase de warmte gaat voorzien. In de volgende fases zal de woningdichtheid en de warmtevraag per woning lager zijn, en zullen de BENG-eisen hoger zijn. Het is dan maar de vraag of een warmtenet hier nog een reële oplossing zal zijn.

Zonneparken

De doelstelling van Leeuwarden voor 2020 is 20% energiebesparing in de woningbouw en 16% duurzame energieopwekking. Bij dit laatste spelen naast de bouw van zonneparken ook de inzet van restwarmte en geothermie een belangrijke rol. Leeuwarden heeft een aantal warmtenetten, deels op biogas en deels op aardgas. Mogelijk wordt een van de warmtenetten in de toekomst gevoed met restwarmte van Friesland Campina.

Geothermie, zon en groen gas

Noordoostpolder heeft de ambitie energieneutraal te zijn in 2030 en is met die ambitie al iets over de helft. Er zijn in de gemeente goede kansen voor geothermie, zon en groen gas. In een periode van 10 jaar verrijst er een aardgasvrije wijk met zo’n 270 woningen. Gezien de geleidelijke totstandkoming van de wijk zal de warmtevoorziening individueel zijn, zeer waarschijnlijk warmtepompen.

Bio-energiecentrale als bron

Alkmaar heeft in een gedeelte van de stad een warmtenet liggen. Tot dusverre werd dit verwarmd door een afvalverbrandingsinstallatie maar sinds eind 2017 wordt de bio-energiecentrale als bron gebruikt. Het warmtenet heeft nog veel capaciteit over en daarmee zijn er kansen voor uitbreiding.

Zonnepanelen, warmtepompen en windmolens

Schiedam streeft een CO2-reductie na van 30% in 2030 t.o.v. 1990. Dit heeft men vertaald in diverse energiebesparingsdoelen. Er wordt onder andere ingezet op duurzame energieproductie, zoals door toepassing van zonnepanelen, warmtepompen en windmolens.

Hernieuwbare bronnen

Almere streeft ernaar om in 2022 energieneutraal te zijn, met grote inzet van hernieuwbare bronnen. Dit ook met het oog op de Floriade die hier in 2023 wordt georganiseerd. Aardgasvrij richt zich zowel op nieuwbouw als bestaande bouw. Voor nieuwbouw gaat gelden dat er geen aardgasaansluiting meer komt. Almere heeft een grote nieuwbouw opgave van 60.000 woningen in de komende 30 jaar. Daarbij wordt gekeken naar aansluiting op het bestaande warmtenet of naar gebruik van warmte/koudeopslag en all-electric oplossingen.

Duurzaamste glastuinbouwgemeente

Westland heeft als doelstelling de duurzaamste glastuinbouwgemeente van Nederland te worden. Men wil ervaring opdoen met het aardgasvrij maken van een wijk van 187 woningen. Gelet op de aanwezigheid van veel aardwarmte is er een voorkeur voor de toepassing van geothermie in combinatie met een warmtenet als alternatieve energievoorziening. Daarbij zou aangesloten moeten worden op een bestaande geothermiebron die enkele tuinders nu al in gebruik hebben.

Warmtepompkennis

Vereist bij het werken aan energieneutrale woningen

Nu de bouwwereld serieus werk maakt van het streven naar een energieneutrale woonomgeving, wordt een warmtepompsysteem de meest gangbare klimaatinstallatie. Een installateur of monteur die de komende jaren beslagen ten ijs wil komen, moet de kennis hierover in huis hebben. Een praktisch hulpmiddel daarbij is het Kleintje Grondgebonden Warmtepompen.

Eind 2017 verscheen het ISSO Kleintje Grondgebonden Warmtepompen voor de Woningbouw, speciaal gericht op de installateur en monteur op de werkvloer. Het naslagwerk is een compact hulpmiddel voor installatie en onderhoud van grondgebonden warmtepompen. Dit Kleintje Warmtepompen bevat een verzameling van eisen en middelen die nodig zijn om een verwarmingsinstallatie met warmtepomp te realiseren en te beheren. Het zwaartepunt van de informatie ligt bij de opwekkingsinstallatie en de bron.

Voor goed geïsoleerde woningen

De kennis in dit nieuwe ISSO ‘Kleintje’ is bedoeld voor goed geïsoleerde woningen met een individuele verwarmingsinstallatie waarin een elektrisch aangedreven warmtepomp de opwekker is. Daarbij zorgt de warmtepomp voor de volgende functies:
- verwarmen van de vertrekken in de woning;
- warmtapwater;
- passief koelen van de vertrekken in de woning.

De warmtepomp is aangesloten op een individuele verticale bodemwarmtewisselaar(s). Dit kan in zowel nieuwbouwwoningen maar ook in grondig gerenoveerde, bestaande woningen.

Belangrijkste aandachtspunten

Al meteen aan het begin van het compacte naslagwerk komen 10 belangrijke aandachtspunten aan de orde. Dit lijstje vormt een handige checklist om er zeker van te zijn dat het warmtepompsysteem probleemloos kan functioneren zodra deze is opgeleverd. Eén van de aandachtspunten is: zorg dat je vanaf het begin van het project overlegt en afstemt met de bouwers, de installatieontwerpers en de bronboorders. Een ander aandachtspunt, helemaal aan het eind van het traject, is de noodzaak om gebruikers/bewoners op een adequate wijze te informeren over de eigenschappen en het gebruik van de verwarmingsinstallatie met warmtepomp. Veel problemen en zelfs storingen zijn te herleiden op een gebrekkige voorlichting; als de monteur wegrijdt, weet u dan zeker dat uw klant snapt hoe het systeem werkt?

Denken in concepten

De gebundelde kennis richt zich op alle installatiebedrijven waar mensen zich bezighouden met advisering, ontwerp, montage en beheer en onderhoud van warmtepompinstallaties. Bij het uitwerken van het Kleintje Warmtepompen zijn de systeemconcepten en installatieconcepten met een warmtepomp het uitgangspunt. Deze concepten worden uitgewerkt in de programmafase van een project. Daarbij draait het om de wensen van de opdrachtgever, de technische en economische eigenschappen en de haalbaarheid van de systeemconcepten en installatieconcepten.

Installatieconcepten uitwerken

Op basis van de mogelijke installatie­concepten bevat het Kleintje in de ontwerpfase één uitgewerkt installatieconcept. Met behulp van een installatieschema (processchema) kan men de verschillende apparaten en componenten selecteren en dimensioneren. Uitgangspunt bij het ontwerp is dat de eigenschappen van het installatieconcept, die in de Programmafase zijn uitgewerkt, in de ontwerpfase moeten worden gerealiseerd.

Het Kleintje Grondgebonden Warmtepompen is verkrijgbaar in de ISSO KennisBank.

Beheren en randvoorwaarden

In de beheerfase behandelt het Kleintje Grondgebonden Warmtepompen de aspecten die betrekking hebben op de levensduur en de handhaving van het lage energiegebruik van de warmtepompinstallatie. Het doel van de ISSO Kleintjes is om de vakman toegankelijke kennis te bieden die hij direct kan toepassen bij het ontwerp of op de bouwlocatie. Daarom bevat het handboekje veel afbeeldingen, schema’s, tabellen en grafieken. Omdat de juiste bouwfysische eigenschappen van een woning voor een warmtepompinstallatie erg belangrijk zijn, gaat het Kleintje Warmtepompen ook in op de minimaal aan te houden eisen voor isolatie en luchtdoorlatendheid. Daarnaast behandelt hij de relatie tussen type ventilatiesysteem en verwarmingsinstallatie met warmtepomp.

Ventilatie met WTW

Hoog rendement, laag energiegebruik

Het eerste toestel van de toekomstige Flair-reeks heeft een capaciteit van 300 m3/h. Een compleet nieuwe ontwikkeling voor efficiëntere, stillere en energiezuinigere ventilatie. De reeks wordt later uitgebreid met de Flair 200, 450 en 600. Het toestel is, als het gaat om connectiviteit, helemaal klaar voor de toekomst en kan draadloos samenwerken met gebouwbeheerssystemen en Internet of Things.

Efficiënter

Door het bijzondere slakkenhuis-ontwerp is de ventilator efficiënter en stiller dan huidige toestellen op de markt. Door de verbeterde aerodynamische vormgeving in het toestel wordt zo’n 30 procent minder energie gebruikt.

Fluisterstil

Eenmaal geïnstalleerd blijft het geluidsniveau in de verblijfsruimtes binnen de gestelde eisen uit het Bouwbesluit. Zelfs wanneer het toestel op vol vermogen draait is het fluisterstil. Ook aan de steeds vaker gehanteerde eis van 27 decibel in een woning kan met eenvoudige maatregelen worden voldaan.

Slim doordacht huisje

Op zoek naar geborgenheid

Middenin woonwijk Almere Poort is een tiental bijzonder vormgegeven Tiny Houses verrezen. De kleine huisjes zijn geselecteerd uit 450 ontwerpen die hebben meegedaan aan een prijsvraag van de gemeente Almere. Eén van de winnende ontwerpen is het Tiny A-house van DaF-architecten in Rotterdam. Een all-electric, energieneutraal, duurzaam en flexibel huis waar Zehnder zowel de slimme warmteterugwin-ventilatie als design verwarming voor in de badkamer mogelijk heeft gemaakt.

Tiny House Movement

In Nederland is het enthousiasme voor het fenomeen Tiny House de laatste tijd sterk gegroeid. Onder een Tiny House wordt een betaalbaar en compact huis(je) verstaan met een woonoppervlak dat doorgaans kleiner is dan 50 m2, en dat op initiatief van de eigenaar/bewoner wordt ontwikkeld. Terwijl de Nederlandse huishoudens sinds de jaren zestig kleiner zijn geworden, zijn de Nederlanders de afgelopen decennia juist almaar groter gaan te wonen, met aanzienlijk groeiende woonlasten als gevolg. De Tiny House Movement maakt zich wereldwijd sterk voor een ander soort woning. Een woning waarbij niet de grootte de dominante factor is, maar betaalbaarheid, uniciteit, duurzaamheid en een vorm van ‘bevrijd wonen’ de leidende principes zijn. De beweging kent zijn oorsprong in de VS, maar heeft inmiddels ook in Nederland veel medestanders gevonden.

Innovatief en betaalbaar concept

Het Tiny A-house is een prototype voor een permanente kavel. Gesloten aan twee kanten voor privacy en maximaal tuingenot. Een lichte, goed geïsoleerde scharnierkap van simpel vurenhout geplaatst op een plaat schuimbeton die sterk isoleert en dure (paal-)fundering overbodig maakt. De massa van het dikke pakket schuimbeton werkt ook als warmte/koude buffer. De hoge ruimte en slimme WTW-ventilatie van Zehnder voorkomen te grote opwarming in de zomer. Uiteraard is de woning voorzien van zonnepanelen en wateropvang. Dit alles maakt het tot een innovatief concept met beproefde ingrediënten waardoor de woning bovendien heel betaalbaar is.

Slim doordacht huisje

Rutger Naber, Adviseur Ventilatie en Verwarming bij Zehnder, heeft het project van begin af aan met veel enthousiasme omarmt. “Volgens bioloog Midas Dekker is de mens vooral op zoek naar geborgenheid. Klein is fijn. Het Tiny-A house sluit naadloos aan bij deze gedachte. Het is een slim doordacht huisje met veel bergruimte. Ondanks het feit dat het oppervlakte slechts 50 m2 telt, ervaar je door de indeling en de nokhoogte toch een heel ruimtelijk gevoel. Naast de vormgeving spreken ook de toegepaste technieken mij aan. All-electric, energieneutraal en duurzaamheid zijn onderwerpen waar ik dagelijks mee werk in mijn ontwerpen en adviezen. Deze woning is zó goed geïsoleerd dat balansventilatie een logische keuze is. Met de compacte WHR 918 WTW unit van Zehnder hebben we drie grote voordelen bijeen gebracht; een gezond binnenklimaat met een energiezuinig systeem wat je bovendien nauwelijks hoort. Als ik geen gezin met drie dochters had, zou ik er zo zelf in gaan wonen.”

GEÏNSTALLEERDE PRODUCTEN IN HET TINY A-HOUSE ZIJN:

 

- Zehnder WHR 918 

De Zehnder WHR 918 is een warmteterugwin-unit speciaal ontworpen voor plaatsing in zeer kleine ruimten: een keukenkastje is al voldoende om de woning te voorzien van een geavanceerd gebalanceerd ventilatiesysteem. Met een rendement van meer dan 90% worden ventilatieverliezen tot een minimum beperkt. De unit is uitermate geschikt voor kleine woningen waar niet meer dan 180 m3/h maximaal aan luchtverversing nodig is.

- Zehnder Metropolitan elektrisch
Elegant en krachtig: Zehnder Metropolitan. Deze elektrische badkamer radiator is niet alleen een lust voor het oog, maar verwarmt ook uiterst comfortabel en energiezuinig door de innovatieve open raam detectie. Leverbaar in bijna alle beschikbare RAL kleuren.

 

Samen duurzaam

Instapklaar concept voor installatiebedrijven

Duurzaamheid is geen trend meer maar een vast onderdeel in het keuzeproces van opdrachtgevers. Voor installateurs biedt dit enorm veel kansen. Toch is het met de oneindige mogelijkheden en hoge concurrentie een uitdaging om deze kansen met beide handen aan te pakken. Bij Abel Installatie zijn installateurs onderdeel van een sterk landelijk netwerk, gespecialiseerd in duurzame oplossingen en energiebesparing.

Waar we vijf jaar geleden nog niet snel dachten aan een huis dat draait op duurzame energie, is het tegenwoordig niets nieuws onder de zon. Zowel voor nieuw- als bestaande bouw overwegen consumenten steeds vaker zonnepanelen, warmtepompen en andere duurzame producten. Daarnaast maakt de auto straks als energiebron deel uit van de energiehuishouding. Abel Installatie biedt installateurs de helpende hand in de transitie naar duurzaam.

Instapklaar concept

Abel Installatie is een sterke en betrouwbare coöperatie met 244 leden door heel Nederland. De coöperatie biedt installateurs een instapklaar concept, kwalitatief hoogstaande duurzame producten en kennis en ervaring. Abel kan desgewenst het commerciële traject van de installateur overnemen, zodat hij de producten alleen nog maar hoeft te installeren. Een formulemanager en een netwerk van fabrikanten staan installateurs bij met raad en daad.

Aansluiten

Ook consumenten in uw omgeving overwegen duurzame producten. Laat die kans niet lopen en ga voor een duurzame groei van uw bedrijf. Meer informatie op abelinstallatie.nl. Vraag vrijblijvend een adviesgesprek aan. 

Belangrijke voordelen

Naast de specialisatie in duurzaamheid biedt Abel Installatie meer ondersteuning:
- Maximaal inkoopvoordeel
- Instapklare huur-, lease- en onderhoudsconcepten
- Minder administratie
- Marketing-ondersteuning
- Website-service
- Specialisatie in levensloop bestendig wonen

Respect voor het milieu

100% gerecycleerde aluminium radiatoren

Met een aluminium radiator van Vasco kiezen klanten voor duurzaamheid in de ruimste zin van het woord. Enerzijds omwille van het 100% gerecycleerde aluminium dat de basis vormt voor al de aluminium radiatoren van deze fabrikant. Anderzijds vanwege de uitmuntende warmtegeleidende eigenschappen en de energiebesparende ingrepen in het ontwerp.

VASCO kiest bewust voor het gerecycleerd aluminium van zusterbedrijf E-MAX, dat eveneens deel uitmaakt van Vaessen Industries. Bovendien wordt bij het ontwerp van de radiatoren al nagedacht over hun lifecycle. VASCO zorgt ervoor dat de producten zo goed mogelijk kunnen worden hergebruikt, helemaal in lijn met de filosofie van de gesloten kringloop. .

Bekroond

Het aluminiumgamma van VASCO werd in België reeds bekroond met een Ecodesign Award Pro van de Vlaamse Afvalstoffenmaatschappij (OVAM). De radiatoren gingen ook aan de haal met enkele internationale prijzen, zoals DesignPlus, IF, en Good Design Award. Het bewijs dat VASCO als producent van verwarmingsoplossingen op het vlak van duurzaam ondernemen een internationale voorloper in de verwarmingsindustrie is.

Drie keer besparen

De aluminium radiatoren van Vasco besparen drie keer:
- door de snelle reactietijd: de radiatorkern bevat slechts 2 liter water, tegenover 10 liter bij een klassieke radiator. Daarom reageert hij quasi onmiddellijk op de vraag van de thermostaat;
- door de maximale warmteafgifte: de warmteafgifte is dankzij het gebruik van gelakt aluminium maximaal, ook bij lage temperatuurverwarming;
- door de aangename stralingswarmte: de combinatie van convectie- en stralingswarmte zorgt voor een comfortabel warmtegevoel in huis. Daardoor kan de thermostaat gerust een graadje lager.

Optimale functionaliteit

Design ontleent zijn waarde niet aan zichzelf, maar aan de mate waarin het product beantwoordt aan de uiteindelijke doelstelling: een optimale
functionaliteit. Dat is ook de visie van VASCO. Bij het ontwikkelen van producten streeft deze fabrikant naar een perfecte balans tussen functionaliteit en productdesign. Authenticiteit is de norm, ook in de vormgeving van een designradiator. Het moet een geloofwaardig functioneel product zijn in een esthetisch mooie vormgeving. Stijlvol, mooi en puur om te zien, te voelen, te ervaren en te beleven.

Vanzelfsprekende vormgeving

Een VASCO-radiator belichaamt deze essentie, is ontdaan van elke overbodigheid en verenigt eenvoud, efficiëntie en functionaliteit tot een natuurlijke, vanzelfsprekende vormgeving. En, heel belangrijk, het moet niet alleen vandaag, maar ook binnen dertig jaar nog even authentiek, inspirerend en doeltreffend zijn. Om deze visie kracht bij te zetten en om zijn naam als marktleider waar te maken lanceert VASCO ieder jaar minstens drie product-innovaties, waarvan één een technologische vernieuwing betekent.

Kant-en-klare unit

Energiemodule voor nieuwbouwprojecten

De energiemarkt is booming. Met name het deel van de markt dat zich specialiseert in ‘energieneutraal’ mag zich verheugen in een ongekende populariteit. Voor die groep wordt tijd een steeds schaarser begrip. Een oplossing is te vinden in slimme, tijdbesparende modules waarvan de installatie op de bouwlocatie nauwelijks tijd vergt. Met Wattz-In levert Alklima zo’n oplossing, waarin warmtepomp, ventilatie-WTW en omvormer in optimale balans zijn samengebracht. Installatiebedrijf Löwik past ze toe in een nieuwbouwproject.

Met het aantrekken van de markt voor energieneutrale (woning)installaties ontwikkelt zich ook het vak van installateur. Steeds vaker doen installatiebedrijven een beroep op oplossingen die wezenlijk bijdragen aan de efficiency, kwaliteit en duurzaamheid van het bouwproject. Juist dergelijke oplossingen zorgen er immers voor dat snel kan worden gewerkt, zonder afbreuk te doen aan het eindresultaat of het milieu.

Kant-en-klare oplossing

Die combinatie van factoren vinden we ook terug in de kant-en-klare Wattz-In, een module voor de woningbouw waarbinnen warmtepomp, ventilatie-WTW en omvormer in optimale balans zijn samengebracht. De module wordt nu ingezet in 34 nieuwbouwappartementen die momenteel aan de Utrechtse Veemarkt worden gerealiseerd. De bouwtijd is kort en Löwik Installatietechniek koos er dan ook voor om in vroeg stadium met Alklima aan tafel te gaan zitten. De installateur uit Almelo werkte al langer met Alklima maar wilde uit oogpunt van snelheid en efficiency van de losse eindjes op de bouwplaats af. Bovendien hadden beide partijen al de nodige ervaring met seriematige oplossingen om het bouwproces te versnellen.

Van tekentafel naar praktijk

Dé oplossing voor de bescheiden afmetingen van de nieuwbouwappartementen bleek een kant-en-klare energiemodule die al bij Alklima op de tekentafel lag. Het resultaat mag er zijn. Door de integratie van en afstemming tussen de verschillende componenten in één unit behoort een begrip als overdimensionering tot het verleden. Afhankelijk van de behoefte kan de module met wisselende bouwstenen steeds exact op maat worden samengesteld. Wattz-In onderscheidt zich daarbij niet alleen als technische innovatie maar vormt ook een bijzondere samenwerking tussen verschillende gerenommeerde partijen: ABB, Zehnder en Alklima. Voordeel voor klanten is dat zij één aanspreekpunt hebben voor een complete module.

Ideaal voor nieuwbouw én renovatie

Wattz-In is een verwarmings-, ventilatie- en tapwatermodule waarmee nul-op-de-meter- en energieambities voor nieuwbouw en renovatie van woningen binnen handbereik komen. Dat merkt ook Mitros, de corporatie die de nieuwbouwappartementen laat realiseren. De module heeft een bescheiden formaat: klein genoeg om onopvallend in kleinere appartementen te plaatsen of in de bijkeuken, op zolder of in de garage van nieuwbouw- of renovatiewoningen. Aan de Utrechtse Veemarkt vormt de module steeds de laatste ‘steen in het bouwproces voordat aan de volgende verdieping wordt begonnen.

Scoren op duurzaamheid

Dat doe je samen

We realiseren zo’n 55.000 á 60.000 nieuwbouwwoningen per jaar, met een groeiverwachting van 5 á 6%. Daarnaast heeft Nederland zo’n 7,2 miljoen woningen, waarvan circa 45% in bezit is van woningbouwverenigingen en vastgoedeigenaren. Deze moeten bijna allemaal energieneutraal worden in 2050. Een gigantische opgave voor de aankomende jaren. Een korte rekensom voor de bestaande bebouw leert dat we per direct zo’n 200.000 woningen per jaar energieneutraal moeten maken.
Nu wil ik zeker niet sceptisch zijn, maar zolang we blijven presteren op basis van de EPC, of straks de nieuwe BENG-methodiek, kan een nieuwbouwwoning nog steeds van een combi cv-ketel worden voorzien. Belachelijk maar helaas veelal de realiteit. En de marktpartijen maar roepen dat ze goed bezig zijn, terwijl ze alleen maar voldoen aan de minimaal gestelde eisen (EPC = 0,4). Slechter bouwen mag gewoonweg niet! De beleidsmakers moeten daarom sneller schakelen. Nieuwe aardgasinfrastructuren moeten verbannen worden.

De mogelijkheden voor energieneutraal in de nieuwbouw zijn makkelijker en sneller in te vullen dan in de bestaande bouw, mits deze ambitie gelijk aan de voorkant wordt afgestemd. De meerkosten zijn gering t.o.v. een EPC van 0,4 naar een energieneutrale woning.
Maar de grootste opgave zit in de bestaande bouw. Daar zien we sinds 2017 een forse groei ontstaan vanuit met name woningbouwverenigingen. Deze sturen 9 van de 10 keer aan op de minimale eis, namelijk een Energie-Index (EI) die ligt tussen 1,2 en 1,40 (label B). Dit is verre van het gestelde ambitieniveau. Met andere woorden, de duizenden woningen die dit bureau inmiddels gepasseerd zijn, komen we in de aanloop naar 2050 nog een keer tegen.

Op landelijk niveau is het vanuit de dagelijkse praktijk makkelijk tieren op wat de beleidmakers wel of niet voor ons uit de hoge hoed toveren. Hoewel de verduurzaming in gang is gezet – maar niet snel genoeg! –, zijn er nog voldoende opdrachtgevers die zich beperken tot de minimaal gestelde korte termijn eisen. Liever op de korte termijn pappen en nathouden, dan op de lange termijn werken aan exploitatieduurverlening, CO2-reductie, verduurzaming, energiebesparing, levensloopbestendigheid en comfortverhoging.

En installateurs? Velen moeten nog even ernstig wakker worden. Niet de overheid is de sleutel tot het succes van verduurzaming. Die ligt in het eigen vermogen om onderscheid te maken en om soms niet al te slimme, niet kwaliteit gerichte opdrachtgevers hiervan bewust te maken. Investeer in kennis en kwaliteit, zorg voor een perfecte werkomgeving en laat de buitenwereld zien dat we in een geweldige branche actief zijn. Dit geeft weer een positieve uitstraling voor de toekomstige instroom.
Maar er moeten meer partijen in beweging te komen. Niet zozeer vanuit de traditionele aannemer-onderaannemer-structuur, maar vanuit de prestatiegedachte. Bovenal moeten die partijen dicht bij de mensen staan. Ofwel: samen scoren op duurzaamheid is de sleutel naar energieneutraal.

Ing. E. (Erik) Bek, eigenaar van IDEA Nederland en E&B engineering en bouwbegeleiding

Naar Nul op de Meter

Ombouwmethode voor woningen van vóór 1970

bestaande situatie


nieuwe situatie

Een samenwerking tussen partijen die leidt tot een verduurzaming van de gebouwenvoorraad, is altijd een stap in de juiste richting. BIK Bouw, TU Delft, Climate KIC, Itho Daalderop, Kingspan en Sto Isoned slaan de handen ineen. Deze partijen hebben een methode ontwikkeld die de oplossing biedt voor woningen van vóór 1970, waarbij bouwtechnische gebreken bekend zijn.

2nd Skin® is de naam voor de verduurzamingsmethode. De methode baseert zich met name op etagewoningen, waarbij de buitenzijde van het gebouw gerenoveerd dient te worden. Een combinatie van slimme technologieën verbetert de duurzaamheid van de woningen. De 2nd Skin®-methode is toepasbaar op zeer grote schaal wegens de gemakkelijk produceerbare componenten.

Stevige duurzaam jasje

Een aantal maatregelen wordt getroffen als 2nd Skin® wordt toegepast. Zo wordt er een nieuwe gevelconstructie op de bestaande gevel geplaatst. Daarnaast wordt de installatie van buitenaf geregeld en onderhouden. Innovatief is dat deze optimalisatiemethode inclusief de installatie van buitenaf plaatsvindt met modulaire technieken. Deze zijn licht van gewicht en kunnen daardoor zonder aanpassing van de bestaande constructie van de gevel of fundering en zonder verbouwing van het interieur worden toegepast. Door de installatie aan de buitenzijde van de woning te plaatsen is het niet nodig om de ruimte binnen de woning te verkleinen door deze duurzame energie-installatie. Door de installatie los te koppelen van de woning ontstaan verschillende mogelijkheden voor energievoorziening en ventilatie. De buitengevel zal daarnaast te allen tijden worden geïsoleerd met een gevelisolatiesysteem van Sto.

Eerste 2nd Skin®-project

De Soendalaan in Vlaardingen is het eerste 2nd Skin®-project en daarmee ook een pilot voor de woningcorporatie Waterweg Wonen. Het gebouw uit de jaren 50 is sterk verouderd en is energetisch niet veel anders dan haar bouwjaar: de tijd van duurzaam wonen was er nog niet. De doelstellingen bij deze renovatie zijn duidelijk:
 verduurzaming van de woningen, waardoor zij de komende 25 jaar meekunnen;
 energiezuinige maatregelen waardoor de energiekosten dalen;
 een verbetering van het gevelbeeld;
 tevreden bewoners door de juiste bewonerscommunicatie.

Lage energiekosten

Door het concept Nul op de Meter te verwerken in de renovatie zullen de woonlasten van de bewoners niet omhoog gaan. In principe heeft de bewoner zelf het meeste invloed op de woonlasten, met name op de energiekosten. Bij normaal (doorsnee) gebruik zullen de woonlasten zeker niet stijgen. Een enkele stijging kan voorkomen als de bewoner de installatie niet op de juiste manier gebruikt. Daarvoor ondersteunt TU Delft in samenwerking met Waterweg Wonen de bewoner om tot een zo voordelig mogelijk resultaat te komen.

Bodemwarmtepompsysteem

Volgens Arno Roodbol, als projectmanager van installatiebedrijf Giesbers & Van der Graaf bij het project betrokken, is eenvoudig te verklaren waarom Itho Daalderop als partner binnen 2nd Skin de warmtepompen levert. “Wij installeren al bijna 20 jaar bodemwarmtepompsystemen van deze fabrikant, en zijn er altijd heel tevreden over geweest. Zowel over de producten zelf, als over de service en de manier waarop de prestaties na oplevering worden gemonitord.” Bij het project in Vlaardingen is berekend dat de warmtelast per woningkolom 4,5 kilowatt bedraagt. De WPU 55 van Itho Daalderop, het type warmtepomp dat er wordt geplaatst, levert 5,5 kilowatt. Roodbol: “De overcapaciteit zorgt er straks voor dat de tapwaterboilers sneller worden geladen. Mocht een boiler een keer te snel leegraken, bijvoorbeeld omdat veel mensen kort achter elkaar douchen, dan kunnen bewoners er zelf voor zorgen dat hij sneller laadt, dankzij de overdimensionering van de warmtepomp.”

Stoken met pellets

Duurzaam alternatief voor propaan en olie

Pelletkachels zijn een alternatief voor verwarming met gas, waaraan niet altijd direct wordt gedacht. Maar waarom eigenlijk niet? Deze manier van verwarmen biedt een prima perspectief. Zeker gezien het streven van de overheid naar ‘gasloos in 2050’ en een zo goed als energieneutrale nieuwbouw vanaf 2020. Bovendien speelt de discussie over de milieuschadelijkheid van open haarden en houtkachels.

Pelletkachels werken op verbranding van houtpellets. Dit zijn korrels vervaardigd uit samengeperst hout. De kachel lijkt vanwege het raam waarin de vlam zichtbaar is op een houtkachel. Ze zijn echter uitgerust met een elektronisch regelsysteem dat het verbrandingsproces optimaliseert en de veiligheid bewaakt via diverse temperatuur- en druksensoren. Ze branden daardoor op een veilige manier, schoon en met een bijzonder hoog rendement.

Vertrouwde gebruiker

Bed & Breakfast eigenaar Marco van der Linden is al vertrouwd zo’n pelletkachel. Op één van zijn locaties staat sinds enkele jaren een grote versie van het fabrikaat Ferroli. Deze warmt tevens het water van de centrale verwarming op. Vorig jaar koos hij voor een andere locatie opnieuw voor dit merk pelletkachel, maar nu van het type LIRA. “Een ideale oplossing, fraai en erg sfeervol. Deze kachel valt bovendien binnen de subsidieregeling van de overheid. Nadat ik de rekening had ingediend werd nagenoeg omgaand het subsidiebedrag van €500- gestort.”
Degelijkheid en topdesign
“Ik heb bewust gekozen voor de combinatie van degelijkheid en topdesign van dit Italiaanse merk”, vervolgt van der Linden. “De LIRA werkt simpel, is bovendien heel milieubewust en echt goedkoop in gebruik. Wel ben ik er inmiddels achter dat je moet kiezen voor pellets van 100% natuurhout. Na experimenteren koop ik mijn pellets nu van Comgoed (www.greenmaxx-pellets.nl), milieuvriendelijk en zeer betaalbaar. Aan de asresten in de kachel zie je duidelijk dat dit de beste verbranding geeft zonder slakvorming of andere vervuiling.”

Nog een bestelling

Onlangs bestelde van der Linden nog een LIRA, dit maal voor een vakantiehuis in Zeeland. Deze palletkachel bevalt ons bijzonder goed. Kostentechnisch is verwarmen met pellets erg aantrekkelijk maar het geeft ook sfeer; je kijkt immers in het vuur dat veilig brand achter glas. Van tijd tot tijd vullen met pellets, automatisch aansteken en het is zo warm. Echt fantastisch. Wel moet je, bij constant gebruik, een keer per week de asresten verwijderen.”

Bijna 20 jaar fabrikant van pelletkachels

Ferroli produceert al sinds 1999 pellet kachels. De kachels en ketels van deze fabrikant kenmerken zich door een zeer hoog rendement (>95%) en voldoen aan de strengste veiligheidsnormen en subsidie-eisen. De toestellen zijn koploper in design en maken gebruik van keramiek en duurzame materialen als gietijzer. Alle pelletkachels zijn voorzien van stille en hoogwaardige ventilatoren.
De TÜV gekeurde pelletkachels van Ferroli branden op veilige en schone wijze op een bijzonder hoog rendement. Naast dat ze milieuvriendelijk zijn, besparen ze op energiekosten. Andere voordelen zijn:
- een aantrekkelijke subsidieregeling vanuit de overheid, waardoor aanschaf financieel erg aantrekkelijk is;
- gebruik van houtpellets als CO2-neutrale brandstof;
- aanzienlijk goedkopere aanschaf van houtpellets vergeleken met de aanschafprijs van propaan en stookolie. Bovendien zijn de pellets, in tegenstelling tot olie en gas, heel stabiel in prijs;
- een zeer zuivere verbranding bij juiste afstelling van de kachels.